Türkiye’de Çalışma İzni Olan Yabancılar Türk Vatandaşlığına Başvurabilir mi?

Türkiye’de çalışma izniyle yaşayan ve uzun yıllardır çalışan yabancıların en sık merak ettiği konulardan biri, çalışma izninin Türk vatandaşlığı kazanma hakkı sağlayıp sağlamadığıdır. Özellikle Türkiye’de düzenli bir işte çalışan, sosyal güvenlik sistemine kayıtlı olan ve yaşamını Türkiye’de sürdüren yabancılar açısından vatandaşlık başvurusu önemli bir hukuki süreçtir.

Türk hukukunda çalışma izni, belirli şartlarla ikamet izni yerine geçmekte ve yabancının Türkiye’de yasal olarak bulunmasını sağlamaktadır. Bununla birlikte, çalışma iznine sahip olmak tek başına Türk vatandaşlığı kazanılması için yeterli değildir.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ve 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu çerçevesinde çalışma izniyle Türk vatandaşlığı başvurusunun koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Çalışma İzni Olan Yabancılar Türk Vatandaşlığı Alabilir mi?

Türkiye’de geçerli çalışma iznine sahip yabancılar, mevzuatta aranan diğer şartları da karşılamaları halinde genel hükümler çerçevesinde Türk vatandaşlığına başvurabilirler.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca genel yolla vatandaşlık kazanılmasında temel şartlardan biri, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet edilmiş olmasıdır.

Çalışma izni kapsamında geçirilen süreler, ilgili izinlerin niteliğine ve yasal ikamet koşullarına bağlı olarak bu beş yıllık sürenin hesabında dikkate alınabilir.

Ancak burada önemli olan husus, yabancının yalnızca beş yıl boyunca çalışma izni sahibi olması değil, Türk vatandaşlığına kabul için gerekli bütün kanuni şartları karşılamasıdır.

Çalışma İzni İkamet İzni Yerine Geçer mi?

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca geçerli çalışma izni, kural olarak ikamet izni yerine geçmektedir.

Bu düzenleme sayesinde Türkiye’de çalışma izniyle bulunan yabancıların, çalışma izinleri geçerli olduğu sürece ayrıca ikamet izni almaları gerekmemektedir.

Örneğin Türkiye’de bir şirkette çalışma izniyle istihdam edilen yabancı, çalışma izninin geçerli olduğu dönem boyunca Türkiye’de yasal ikamet hakkına da sahip olur.

Bununla birlikte, uluslararası koruma başvuru sahibi, şartlı mülteci veya geçici koruma statüsündeki yabancılara verilen çalışma izinleri bakımından farklı hükümler bulunmaktadır. Bu kişilere düzenlenen çalışma izinleri ikamet izni yerine geçmediğinden, vatandaşlığa esas alınabilecek ikamet süreleri ayrıca incelenmelidir.

Dolayısıyla çalışma izninin varlığı kadar, iznin hangi hukuki statü kapsamında düzenlendiği de önem taşımaktadır.

Çalışma İzniyle Kaç Yılda Türk Vatandaşlığı Alınabilir?

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 11. maddesine göre genel yolla Türk vatandaşlığına başvurabilmek için başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet edilmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda Türkiye’de çalışma izniyle beş yıl yaşayan bir yabancı, diğer vatandaşlık şartlarını da taşıması halinde başvuru yapabilir.

Ancak beş yıllık sürenin tamamlanması, Türk vatandaşlığının otomatik olarak kazanılacağı anlamına gelmemektedir.

Vatandaşlık başvurusu sırasında yabancının ikamet geçmişi, Türkiye’de yerleşme iradesi, gelir durumu, Türkçe bilgisi ve kamu düzeni bakımından durumu birlikte değerlendirilir.

Ayrıca önceki ikamet izinlerinin türü, çalışma izninin başlangıç ve bitiş tarihleri ve Türkiye dışında geçirilen süreler de vatandaşlık başvurusunun uygunluğunu etkileyebilir.

Çalışma İzni ile Türk Vatandaşlığı Başvurusunun Şartları Nelerdir?

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 11. maddesinde Türk vatandaşlığının genel olarak kazanılması için aranan şartlar düzenlenmiştir.

Beş Yıl Kesintisiz İkamet Etmiş Olmak

Yabancının başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl yasal olarak ikamet etmiş olması gerekir.

Bu sürenin hesabında çalışma izinlerinin geçerliliği, varsa önceki ikamet izinlerinin niteliği ve ülkeye giriş çıkış kayıtları dikkate alınır.

Türkiye’de Yerleşme Niyetini Göstermek

Vatandaşlık başvurusu yapacak yabancının Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla göstermesi gerekmektedir.

Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in 15. maddesi uyarınca çalışma iznine tabi olarak bir iş yerinde çalışmak, Türkiye’de yerleşme niyetinin değerlendirilmesinde dikkate alınabilecek durumlardan biridir.

Dolayısıyla Türkiye’de düzenli olarak çalışan, mesleki faaliyetlerini burada sürdüren ve yaşam merkezini Türkiye’de oluşturan yabancılar açısından çalışma hayatı önemli bir değerlendirme unsurudur.

Yeterli Düzeyde Türkçe Konuşabilmek

Vatandaşlık başvurusu yapacak yabancının toplumsal yaşama uyum sağlayabilecek düzeyde Türkçe konuşabilmesi gerekmektedir.

Başvuru sürecinde yabancının Türkçe konuşma ve kendisini ifade etme becerisi değerlendirilebilir.

Düzenli Gelire veya Mesleğe Sahip Olmak

Kanun uyarınca yabancının kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini sağlayabilecek gelire veya mesleğe sahip olması gerekir.

Türkiye’de çalışma izniyle çalışan yabancılar açısından çalışma izni, iş ilişkisi ve gelir belgeleri bu şartın değerlendirilmesinde önem taşımaktadır.

Ancak yalnızca çalışma izninin bulunması, her durumda yeterli gelir şartının sağlandığı anlamına gelmez.

Diğer Kanuni Şartları Karşılamak

Başvuru sahibinin ayrıca;

• Kendi millî kanununa göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olması,
• Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığının bulunmaması,
• İyi ahlak sahibi olması,
• Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından vatandaşlığa engel oluşturacak bir durumunun bulunmaması

gerekmektedir.

Bu şartların tamamı vatandaşlık başvurusunun değerlendirilmesinde dikkate alınır.

Beş Yıllık Süre İçinde Türkiye Dışına Çıkılması Vatandaşlık Başvurusunu Etkiler mi?

Çalışma izniyle Türkiye’de yaşayan yabancıların vatandaşlık başvurularında en önemli hususlardan biri, yurt dışında geçirilen sürelerin hesaplanmasıdır.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 15. maddesi uyarınca vatandaşlık başvurusu için aranan ikamet süresi içerisinde toplam on iki ayı geçmemek üzere Türkiye dışında bulunulması mümkündür.

Kanunun öngördüğü sınırlar içerisinde Türkiye dışında geçirilen süreler, vatandaşlık için gerekli ikamet süresine dahil edilir.

Bununla birlikte, yurt dışında geçirilen toplam sürenin kanuni sınırı aşması, kesintisiz ikamet şartının sağlanmasını etkileyebilir.

Bu nedenle vatandaşlık başvurusu öncesinde yabancının pasaport kayıtlarının ve Türkiye’ye giriş çıkış tarihlerinin incelenmesi önemlidir.

Çalışma İzni Süresi İçinde İş Değiştirmek Vatandaşlık Başvurusunu Etkiler mi?

Türkiye’de çalışan yabancılar zaman içerisinde iş değiştirebilir, farklı bir işveren yanında çalışmaya başlayabilir veya çalışma iznini yenilemek durumunda kalabilir.

İşveren değişikliği tek başına Türk vatandaşlığı başvurusuna engel değildir.

Ancak çalışma izinlerinin belirli bir işverene ve iş ilişkisine bağlı düzenlendiği durumlarda, iş değişikliğinin çalışma izni mevzuatına uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekir.

Özellikle çalışma izninin sona ermesi ve yeni izin alınması arasında oluşabilecek hukuki boşluklar, yabancının yasal ikamet geçmişinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

Bu nedenle beş yıllık vatandaşlık süresini tamamlamaya yaklaşan yabancıların, çalışma izinlerinin geçerlilik tarihlerini ve olası ikamet kesintilerini dikkatle takip etmeleri gerekir.

Çalışma İzni Olmadan Geçirilen Önceki İkamet Süreleri Vatandaşlığa Sayılır mı?

Vatandaşlık başvurusu yapacak yabancı, Türkiye’deki yaşamına başlangıçta farklı bir ikamet izniyle başlamış ve daha sonra çalışma izni almış olabilir.

Bu durumda önceki ikamet süresinin vatandaşlık hesabına dahil edilip edilmeyeceği, ikamet izninin türüne ve hukuki niteliğine göre belirlenir.

Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in 16. maddesi kapsamında, Türkiye’de yerleşme niyetini göstermeyen belirli ikamet amaçları genel vatandaşlık başvurusunda kabul edilmemektedir.

Örneğin yalnızca turistik amaçla verilen ikamet izinlerinin vatandaşlık için gerekli beş yıllık ikamet şartına etkisi, çalışma iznine dayalı ikametten farklıdır.

Buna karşılık bazı ikamet nedenleri bakımından sonradan vatandaşlığa elverişli bir ikamet statüsüne geçilmesi halinde önceki sürelerin de değerlendirmeye alınması mümkün olabilir.

Bu nedenle yabancının Türkiye’de geçirdiği bütün sürelerin otomatik olarak toplanması doğru değildir. Her ikamet döneminin hukuki niteliği ayrıca incelenmelidir.

Çalışma İzni ile Türk Vatandaşlığı Başvurusu Nasıl Yapılır?

Genel hükümler çerçevesinde Türk vatandaşlığı başvuruları, yabancının Türkiye’deki yerleşim yerinin bulunduğu valilik bünyesindeki İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü üzerinden yürütülmektedir.

Başvuru öncesinde yabancının gerekli ikamet süresini tamamlayıp tamamlamadığı ve diğer kanuni koşulları taşıyıp taşımadığı değerlendirilmelidir.

Başvuru kapsamında kimlik ve medeni hâl belgeleri, geçerli ikamet veya çalışma izni kayıtları, gelir durumunu gösteren belgeler ve ilgili mevzuat uyarınca istenen diğer evraklar hazırlanır.

Yabancı ülkelerde düzenlenen belgeler bakımından tasdik ve Türkçe tercüme işlemleri gerekebilir.

Başvurunun alınmasının ardından ilgili idari makamlar tarafından gerekli incelemeler yürütülür. Vatandaşlık başvuru inceleme komisyonu, başvuru sahibinin kanunda aranan şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir.

İnceleme sürecinin tamamlanması, doğrudan vatandaşlık kazanıldığı anlamına gelmez. Yetkili makam tarafından vatandaşlığın kazanılmasına ilişkin karar verilmesi gerekir.

Beş Yıl Çalışan Her Yabancı Türk Vatandaşı Olabilir mi?

Türkiye’de beş yıl çalışma izniyle çalışmış olmak, Türk vatandaşlığı başvurusunda önemli bir şartın karşılanmasına yardımcı olabilir. Ancak her yabancının bu sürenin sonunda vatandaşlık kazanacağı söylenemez.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 10. maddesine göre Türk vatandaşlığını kazanmak için aranan şartları taşımak, yabancıya vatandaşlığın kazanılması bakımından mutlak bir hak sağlamaz.

Bu nedenle başvuru sahibinin gerekli şartları karşılaması halinde dahi vatandaşlık başvurusu yetkili makamlar tarafından değerlendirilir.

Çalışma İzniyle Türk Vatandaşlığı Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılabilir?

Türk vatandaşlığı başvurusunun reddedilmesi halinde ret kararının gerekçesi ve başvurunun hangi aşamada olumsuz sonuçlandığı değerlendirilmelidir.

Vatandaşlık başvurusunun reddine ilişkin idari işlemler, hukuka uygunluk yönünden yargısal denetime tabi olabilir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde, koşulları mevcutsa ret kararına karşı yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.

Dava açma süresinin belirlenmesinde ret işleminin tebliğ tarihi ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınmalıdır.

Bununla birlikte, vatandaşlık başvurularında idarenin sahip olduğu takdir yetkisi nedeniyle her ret kararının hukuka aykırı olduğu söylenemez. Somut olayın özellikleri ve idari işlemin gerekçesi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Çalışma İzniyle Türk Vatandaşlığı Sürecinde Hukuki Destek

Türkiye’de çalışma izniyle yaşayan yabancılar açısından Türk vatandaşlığı başvurusu, yalnızca gerekli belgelerin sunulmasından ibaret değildir.

Çalışma izninin ikamet izni yerine geçip geçmediği, beş yıllık sürenin doğru hesaplanması, yurt dışına çıkışların etkisi, önceki ikamet izinlerinin niteliği ve başvuru şartlarının karşılanması sürecin önemli hukuki unsurlarını oluşturmaktadır.

Özellikle farklı işverenler yanında çalışmış, çalışma izinleri arasında boşluk bulunan veya Türkiye’de farklı ikamet statülerinde yaşamış yabancıların başvurularında ayrıntılı hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.

Türeli & Ceylan Avukatlık Ortaklığı, yabancıların Türkiye’deki çalışma ve ikamet izinleri ile Türk vatandaşlığı başvurularına ilişkin hukuki süreçlerde danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktadır. Başvuru öncesi hukuki durumun incelenmesi, belgelerin değerlendirilmesi ve gerektiğinde idari işlemlere karşı hukuki yolların kullanılması, vatandaşlık sürecinin mevzuata uygun şekilde yürütülmesine katkı sağlayabilir.