Ölümlü Trafik Kazalarında Destekten Yoksun Kalma Tazminatı 

1) Hukukî Dayanak ve Genel İlke

• Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 53: Ölüm hâlinde maddi (destekten yoksun kalma, cenaze ve defin giderleri vb.) ve manevi tazminat hükümleri.
• TBK m. 72: Zamanaşımı—zarar ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl; fiil aynı zamanda suç ise daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır.
• Yargıtay içtihatları: Fiilen ve makul bir beklentiyle ekonomik destek aldığı/ alacağı ispatlanan herkes “destek gören” sayılabilir.

2) Kimler Talep Edebilir?

• Eş (resmî/fiilî birliktelik durumuna göre ispat aranır)
• Çocuklar (reşit olsa da fiilî destek kanıtlanırsa)
• Anne–baba (fiilî/olası destek beklentisi varsa)
• Nişanlı / birlikte yaşanan kişi (istikrarlı birliktelik ve ekonomik destek kanıtıyla)
• Gereğinde kardeş, büyükanne/dede (somut destek delilleriyle)

3) Maddi Tazminatın Hesap Esasları

Mahkemeler genellikle aktüeryal yöntem ve yaşam tabloları (uygulamada TRH-2010) ile çalışır. Temel değişkenler:

• Desteğin yaşı, mesleği, geliri/gelir potansiyeli, terfi ve asgarî ücret artış varsayımları.
• Destek süresi (evli eş için yaşam beklentisi; çocuk için eğitim/yaş kriterleri; anne-baba için kendi yaşam beklentisi).
• Destek payları ve kişisel tüketim oranları (aile içi paylaşım).
• İş gücü dışındaki destek (ör. ev içi emek) parasal değere çevrilebilir.
• SGK ölüm aylığı/peyderpey ödemeler tazminat hakkını kural olarak ortadan kaldırmaz; kesinti yapılıp yapılmayacağı somut olaya göre değerlendirilir.
• Kusur ve müterafik kusur (emniyet kemeri, aşırı hız vb.) indirime yol açabilir.
• Değer kaybı, defin-cenaze, nakil giderleri ayrıca istenebilir.

4) Manevi Tazminat

Yakınların elem ve ıstıraplarının giderimine yöneliktir; tutar, olayın ağırlığı, kusur oranı, tarafların sosyal ve ekonomik durumları gibi kriterlerle hakkaniyet temelinde belirlenir.

5) Kimlere Karşı ve Hangi Sorumluluk Rejimi?

• Sürücü (kusura dayalı sorumluluk),
• Araç işleteni/işleten sıfatını haiz malik (tehlike sorumluluğu),
• Zorunlu mali sorumluluk sigortacısı (poliçe limitiyle sınırlı),
• Gerekirse Güvence Hesabı (sigortasız/kaçak araç gibi hâller).
  Bu kişiler çoğunlukla müteselsilen sorumludur.

6) Süreç ve Deliller (10 Adım)

1. Ceza dosyasını tespit edin (ifade, bilirkişi-kaza tespit, otopsi).
2. Nüfus/evlilik/velayet kayıtları; öğrencilik veya bakım ihtiyacı belgeleri.
3. Gelir/ücret/meslek delilleri (bordro, vergi kaydı, beyanlar).
4. Tanıklar ile fiilî destek anlatımı.
5. SGK yazışmaları ve ödeme kayıtları (varsa).
6. Defin-nakil giderleri faturaları.
7. Sigortacıya başvuru (tüm belgelerle)—cevap/15 gün bekleme.
8. Aktüerya raporu talebi ve/veya özel bilirkişi çalışması.
9. Sigortacı ve sorumlulara karşı dava; poliçe limit aşan kısım için işleten/sürücüye yönelin.
10. Faiz talebi (olaya ve muhataba göre başlangıç tarihi) ve avans faizi/yasal faiz tercihi.

7) Zamanaşımı ve Faiz

• Zamanaşımı: TBK m. 72 (2 ve 10 yıl); suç niteliği varsa daha uzun ceza zamanaşımı (ölümlü trafik kazalarında çoğu kez daha uzundur).
• Faiz: Sigortacı için çoğunlukla başvuru/temerrüt tarihinden; sürücü/işleten için olay tarihinden talep edilebildiği durumlar vardır—somut olayda strateji belirlenmelidir.

8) SSS

Öğrenci çocuk için destek süresi nedir? Eğitim durumuna göre üniversite çağına kadar uzayabilir.
Ev hanımı desteği hesaplanır mı? Evet; ev içi emeğin ekonomik değeri aktüeryal olarak parasallaştırılabilir.
Nişanlı talep edebilir mi? Fiilî birliktelik ve destek ispatıyla mümkündür.
Sigorta limiti yetmezse? Aşan kısım için işleten/sürücü hedeflenir; Güvence Hesabı koşulları ayrıca incelenir.

Uyarı: Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Olayınıza özel strateji, delil tasarımı ve hesap kalibrasyonu için profesyonel destek alınız. Türeli & Ceylan, başvurudan hükmün icrasına kadar uçtan uca temsil sunar.