Türkiye’de Çalışma İzni ve İkamet (Oturum) İzni 2026

1. İki ayrı izin rejimi: “kalış hakkı” ile “çalışma hakkı”

Türkiye’de yabancının hukuki statüsü iki temel izne dayanır:

• İkamet (oturum) izni: Türkiye’de belirli süreyle ve belirli bir statüyle kalma hakkı sağlar (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu). 
• Çalışma izni: Türkiye’de ücretli veya bağımsız çalışmanın ön koşuludur (6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu). 

Uygulamadaki en sık hata, bu iki rejimi birbirinin yerine koymaktır:

• “İkamet iznim var, çalışabilirim.” → Kural olarak yanlış.
• “Çalışma izni aldım, ayrıca ikamet izni de almak zorundayım.” → Çoğu senaryoda yanlış.

2. Çalışma izninin ikamet izni yerine geçmesi: 2026’da da kilit kural

6735 sayılı Kanun m.12 açık bir sonuç doğurur: Bu Kanuna göre verilen çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti, 6458 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca ikamet izni yerine geçer. 

Bu kuralın pratik karşılığı:

• Çalışma izni ile Türkiye’ye gelen yabancı, çoğu durumda ayrıca “ikamet tezkeresi” almak zorunda olmadan Türkiye’de ikamet edebilir.
• Ancak statüye göre istisna alanları bulunduğundan (özellikle koruma statüleri), dosya kurulurken “ikamet yerine geçme” etkisi ayrıca kontrol edilmelidir. 
• Ayrıca Göç İdaresi uygulamasında, çalışma izniyle gelen yabancının belirli süre içinde adres kayıt yükümlülüğü bulunduğu vurgulanır. 

3. İkamet izni tarafı: başvuru mantığı ve dosyaların düştüğü noktalar

3.1. En çok karşılaşılan izin türleri

Uygulamada “trafik” şu izinlerde toplanır:

• Kısa dönem ikamet izni (turistik, taşınmaz, ticari bağlantı vb.)
• Aile ikamet izni
• Öğrenci ikamet izni
• Uzun dönem ikamet izni

3.2. e-İkamet dosya mantığı: idarenin baktığı “tutarlılık”

İkamet izni dosyası çoğunlukla şu dört unsurun birlikte tutarlılığı üzerinden yürür:

1. Form ve beyanlar
2. Belgeler
3. Harç/bedel ödemeleri
4. Adres/konaklama kaydı

Kısa dönem ikamet izni “istenen belgeler” listeleri, idarenin hangi belge türlerini beklediğini sistematik biçimde gösterir. 

Uygulamada ret/uzatılmama riskini yükselten klasik kırılmalar:

• Sağlık sigortasının talep edilen süreyi karşılamaması
• Adres beyanı ile sunulan evrakın uyumsuzluğu
• Kalış amacının belgelerle soyut kalması (özellikle turistik başvurularda)

4. Çalışma izni tarafı: başvuru türleri, kriterler ve işveren yükümlülükleri

4.1. Başvuru türleri: yurt dışı ve yurt içi rota

Çalışma izninde iki ana yol vardır:

• Yurt dışından başvuru: Dış temsilcilik + işverenin e-izin sürecini tamamlaması.
• Yurt içinden başvuru: Türkiye’de bulunan ve en az 6 ay süreli geçerli ikamet izni olan yabancı için yapılan başvuru türü. 

4.2. Değerlendirme kriterleri: “evrak tamam” yetmez

Çalışma izninde başvurunun kaderini belirleyen yer, değerlendirme kriterleridir. Resmi kriter seti; istihdam, mali yeterlilik ve ücret ekseninde kurgulanır. 

Bu yüzden hukuki strateji şuraya dayanır:

• Pozisyonun gerekliliğini ve yabancının niteliğini somut göstermek
• İşverenin faaliyet gerçekliğini (organizasyon/ciro/plan) dosyaya okutmak
• Ücret/pozisyon uyumunu kriterlere göre kurmak

4.3. İzinsiz çalışma: 2026’da da en ağır pratik risk

İzinsiz çalıştırma/izinsiz çalışma sadece idari para cezası meselesi değildir; izin süreçlerinin sürdürülebilirliğini de zedeler. İdari para cezaları ve tekrar halinde artırım mantığı resmi çerçevede açıklanır. 

5. 2026 harç ve bedeller: dosyayı “mali kalem” yüzünden kaybetmemek

5.1. İkamet izni (2026) – resmi hesap mantığı

Göç İdaresi 2026 için ikamet izni harç tutarlarının hesap mantığını resmi sayfasında yayımlar; örneğin “1 aya kadar günlük” tutar ve “sonraki aylar” için aylık tutar ayrı ayrı belirlenmiştir. 
Ayrıca ikamet izni kart bedeli (değerli kâğıt) 2026 yılında 964,00 TL olarak ilan edilen değerli kâğıt kalemleri içinde yer alır. 

5.2. Çalışma izni (2026) – süreye göre harç + kart bedeli

Bakanlık 01.01.2026’dan itibaren geçerli çalışma izni/muafiyeti harç tutarlarını tablo halinde ilan eder. Örneğin “süreli/1 yıla kadar (1 yıl dahil)” çalışma izni harcı 2026 için tabloda gösterilir. 
Çalışma izni belgesi için ayrıca değerli kâğıt bedeli kalemi bulunur; 2026 değerli kâğıt bedelleri listesinde “ikamet izni” kalemi 964,00 TL olarak yer alır. 

6. Ret, iptal, uzatılmama: doğru kavram, doğru süre, doğru strateji

İkamet izni tarafında “ret”, “iptal” ve “uzatılmama” aynı sonuç gibi görünse de hukuki gerekçe ve savunma yöntemi farklılaşır. Güncel akademik çalışma da ikamet izninin sona erme hallerini bu başlıklarda ele alır. 

Pratik strateji:

1. Kararın gerekçesini netleştir (belge mi, amaç şüphesi mi, adres/sigorta mı, kamu düzeni değerlendirmesi mi).
2. Tebliğ–süre–delil zincirini kur.
3. İdari başvuru ve yargı yolu planını, genel usul hükümleri ve somut işlemin niteliğine göre çıkar.

7. Uygulamada dosyayı kazandıran 10 kontrol listesi

1. Amaç–belge uyumu (özellikle kısa dönem başvurular)
2. Sigorta süresi ve kapsamı
3. Adres/konaklama belgesi ile fiili durum uyumu
4. Harç/kart bedeli gibi kalemlerin eksiksizliği
5. İşverenin mali yeterlilik ve istihdam kriterlerine uyumu 
6. Pozisyonun gerekçelendirilmesi (iş tanımı + ihtiyaç + nitelik)
7. Ücret kriterinin doğru kurgulanması 
8. SGK ve bildirim yükümlülüklerinin zamanında yürütülmesi
9. Ret/iptal halinde hızlı gerekçe analizi ve süre takvimi
10. Statülerin çakışmaması (ikamet–çalışma–vize süreçleri)

2026’da çalışma izni ve ikamet izni süreçleri “iki ayrı izin rejimi” olarak düşünülmeli; doğru dosya, sadece evrak doldurmak değil, hukuki statüyü doğru kurmak ve kriterlere uygunluğu dosyaya okutmakla kazanılır. Çalışma izninin ikamet izni yerine geçmesi kuralı, özellikle planlamanın merkezindedir.