Tüketici Mahkemelerine Başvuru İçin Öngörülen Parasal Sınırlar ve Tüketici Hukuku İhlalleri İçin Öngörülen İdari Para Cezaları (2026)

Tüketici uyuşmazlıklarında en kritik usul sorusu şudur: “Bu talep için önce Tüketici Hakem Heyetine mi gidilecek, yoksa doğrudan Tüketici Mahkemesinde dava mı açılacak?” Uygulamada bu ayrımı belirleyen temel ölçüt, uyuşmazlığın parasal değeridir. 2026 yılı için parasal sınırların yeniden değerleme oranı esas alınarak artırılması; başvurulacak merciin doğru belirlenmesi, dava şartlarının tamamlanması ve süre yönetimi bakımından doğrudan sonuç doğurur. 

Buna paralel olarak, T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından 6502 sayılı Kanun kapsamında öngörülen idari para cezaları da 2026 yılı için artırılmış; özellikle e-ticaret, abonelikler, fiyat etiketi, satış sonrası hizmetler, reklam ve haksız ticari uygulamalar alanlarında uyum ihlallerinin maliyeti belirgin şekilde yükselmiştir. 

Bu makalede; (i) 2026 yılı parasal sınırın hakem heyeti–mahkeme ayrımına etkisi, (ii) tüketici mahkemesine başvuruda “dava şartı” niteliğindeki ön aşamalar (özellikle arabuluculuk), (iii) 2026 yılında tüketici hukuku ihlallerine bağlanan idari para cezalarının sistematiği ve uygulamada en sık karşılaşılan kalemler ele alınmaktadır.

2. 2026 yılı parasal sınır: Hangi uyuşmazlıkta nereye başvurulur?

2026 yılı için yapılan başvurularda, değeri 186.000 TL’nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında İl/İlçe Tüketici Hakem Heyetleri, bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise uyuşmazlığın niteliğine göre Tüketici Mahkemesigörevlidir. 

Bu ayrım yalnızca “hangi kapıdan girileceği” meselesi değildir. Parasal sınırın altında kalan bir talepte doğrudan tüketici mahkemesinde dava açılması, uygulamada “başvuru yolunun yanlış seçildiği” gerekçesiyle usulden ret/görevsizlik gibi sonuçlara yol açarak hak arama süresini uzatabilir. Bu nedenle ilk adım, uyuşmazlık değerinin 186.000 TL eşiğine göre doğru konumlandırılmasıdır. 

2.1. Parasal sınır hangi tarihe göre belirlenir?

Görevli merci belirlenirken uyuşmazlığın doğduğu tarih değil, başvurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan parasal sınır esas alınır. Bu kural yıl sonu–yıl başı geçişlerinde kritik hale gelir: Örneğin aynı uyuşmazlık için 31 Aralık 2025 tarihinde yapılan başvuruda 2025 yılı sınırı, 1 Ocak 2026 tarihinde yapılan başvuruda ise 2026 yılı sınırı dikkate alınır. 

2.2. Yetki: Hangi hakem heyeti?

Hakem heyeti başvurularında genel yaklaşım, tüketicinin yerleşim yerindeki veya tüketici işleminin yapıldığı yerdekihakem heyetine başvurulabilmesidir. İl/ilçe ayrımı, parasal tutardan ziyade coğrafi yetki ve Bakanlıkça belirlenen iş bölümü çerçevesinde şekillenir. Başvuru yapılacak ilçede hakem heyeti yoksa kaymakamlık üzerinden başvurunun sisteme işlenip yetkili heyete iletilmesi uygulamada pratik önem taşır. 

3. Tüketici Mahkemesine başvuruda ön aşamalar: Dava şartı arabuluculuk ve istisnalar

Uyuşmazlık değeri 186.000 TL ve üzerindeyse ve tüketici mahkemesine başvuru gündeme geliyorsa, tüketici uyuşmazlıklarının önemli bir kısmında dava şartı arabuluculuk mekanizması devreye girer. Kural olarak, tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması gerekir; aksi halde dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilebilir. 

Bununla birlikte, her tüketici uyuşmazlığı arabuluculuğa aynı biçimde tabi değildir. Uygulamada öne çıkan istisnalar şunlardır:

• Tüketici hakem heyetinin görevi kapsamında kalan uyuşmazlıklar,
• Tüketici hakem heyeti kararlarına karşı açılan itiraz davaları,
• Kanunda özel olarak kapsam dışı bırakılan bazı dava türleri (kamu düzeni niteliği ağır basan bazı davalar gibi). 

Bu nedenle “186.000 TL üstü = otomatik arabuluculuk” gibi mekanik bir yaklaşım yerine, davanın türü ve başvurunun niteliği birlikte değerlendirilmelidir.

4. Hakem heyeti kararına itiraz ve süre yönetimi

Tüketici hakem heyeti kararlarına karşı tüketici mahkemesine itiraz yolu açıktır. Uygulamada itiraz süresinin kısa ve hak düşürücü kabul edilmesi nedeniyle tebligat tarihi dosya stratejisinin merkezindedir. Ayrıca icra tehdidi bulunan dosyalarda, itirazla birlikte (somut olaya göre) tedbir değerlendirmesi de gündeme gelebilir. 

5. 2026 idari para cezaları: Sistematik ve öne çıkan kalemler

2026 yılında 6502 sayılı Kanun kapsamındaki idari para cezaları ve alt–üst sınırlar, yeniden değerleme oranı (%25,49) dikkate alınarak artırılmıştır. Cezalar; ihlalin türüne, her bir işlem/sözleşme bazında tespit edilmesine, reklamın yayımlandığı mecraya ve ihlalin yaygınlığına göre farklılaşabilmektedir. 

Aşağıda, uygulamada sık karşılaşılan alanlar bakımından 2026 yılı için öne çıkan bazı örnek kalemler yer almaktadır (tam liste Tebliğ ekinde daha detaylıdır):

5.1. Sözleşme ve bilgilendirme yükümlülükleri (genel esaslar)

Sözleşmelerin 12 punto düzenlenmesi, tüketiciye bir örnek verilmesi, koşulların tüketici aleyhine değiştirilmemesi, ücret/masraf bilgilerinin sözleşme eki olarak sunulması gibi genel esasların ihlalinde 2026 yılı için işlem/sözleşme başına 3.973 TL idari para cezası öngörülmüştür. 

5.2. Satıştan kaçınma ve fiyat etiketi

Teşhir edilen mal/hizmetin haklı sebep olmaksızın satışından kaçınılması halinde 2026 yılında asgari 3.973 TL olmak üzere satış fiyatının %10’u oranında ceza uygulanabilir. Fiyat etiketi ve fiyat listesi yükümlülüklerine uyulmaması halinde de 2026 yılında her bir aykırılık için 3.973 TL ceza öngörülmüştür. 

5.3. Aldatıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalar

Reklam Kurulu tarafından uygulanabilen idari para cezaları, mecraya ve ihlalin niteliğine göre değişir. 2026 yılı bakımından uygulanabilecek ceza aralığı 99.339 TL – 39.916.524 TL olarak duyurulmuştur. 

5.4. Garanti belgesi, Türkçe kullanım kılavuzu ve satış sonrası hizmetler

Garanti belgesi ve Türkçe tanıtma/kullanma kılavuzuna ilişkin düzenlemelere aykırılıklarda satıcıya 3.922 TL ceza öngörülmüştür. Satış sonrası hizmet yeterlilik belgesinin alınmaması halinde üretici/ithalatçı için 2.013.887 TL; asgari servis istasyonu sayısının sağlanmamasında eksik kalan her bir servis için 223.965 TL; servis bilgilerini sisteme kaydetmeme/güncellememe halinde servis başına 32.510 TL; azami tamir süresi gibi ihlallerde işlem başına 3.973 TLdüzeyinde cezalar açıklanmıştır. 

5.5. Yenilenmiş ürünler

Yenileme yetki belgesi olmaksızın yenileme faaliyeti yürütülmesi halinde 3.190.204 TL, yenilenmiş ürün satışında tespit edilen aykırılıklar bakımından işlem başına 3.187 TL ceza öngörülmüştür. 

5.6. Mesafeli sözleşmeler, pazar yerleri ve abonelikler

Mesafeli sözleşmelerde (e-ticaret) bilgilendirme/cayma hakkı gibi yükümlülüklere aykırılık halinde işlem/sözleşme başına 3.973 TL ceza öngörülmüştür. Pazar yeri niteliğindeki aracı hizmet sağlayıcıların tüketici talep/bildirimlerinin iletilmesi ve takibine elverişli sistemi kesintisiz açık tutma yükümlülüğüne aykırılık halinde ise 6.380.408 TL ceza duyurulmuştur. Abonelik sözleşmelerinde bilgilendirme/onay, otomatik uzama yasağına uyum ve fesih taleplerinin yedi gün içinde yerine getirilmesi gibi alanlarda sözleşme/işlem başına 3.973 TL ceza öngörülmektedir. 

5.7. Ön ödemeli konut ve devre tatil

Ön ödemeli konut sözleşmelerinde aykırılıklarda sözleşme/işlem başına 19.827 TL, teslim edilmeyen konut başına 446.627 TL; yapı ruhsatı olmadan ön ödemeli satışta 1.987.014 TL, teminat sağlama yükümlülüğünün ihlalinde 9.935.181 TL ceza öngörülmüştür. Devre tatil sözleşmelerinde aykırılık halinde sözleşme/işlem başına 22.329 TL ceza açıklanmıştır. 

6. Uygulama açısından risk haritası: Şirketler neyi kontrol etmeli?

Parasal sınırların yükselmesi, daha fazla uyuşmazlığın hakem heyeti aşamasında ele alınması anlamına gelirken; idari para cezalarındaki artış uyum ihlallerinin maliyetini büyütmektedir. Bu nedenle satıcı/sağlayıcıların (ve özellikle e-ticaret ekosistemindeki aracıların) aşağıdaki başlıklarda iç kontrol kurması önerilir:

• Sözleşme şablonları ve bilgilendirme metinleri (12 punto, ekler, ücret/masraf şeffaflığı, tüketiciye örnek verme)
• Cayma hakkı ve iade süreçleri (süre yönetimi, kayıt/iz delili)
• Fiyat etiketi ve indirimli satış iletişimi (etiket–kasa uyumu)
• Garanti belgesi/kılavuz teslimi ve ispat düzeni
• Satış sonrası servis ağı yeterliliği ve servis kayıtlarının güncelliği
• Pazar yerlerinde tüketici talepleri için kesintisiz başvuru/izleme sistemi
• Abonelik fesih taleplerinin yedi gün içinde sonuçlandırılması ve ispat altyapısı
• Yenilenmiş ürünlerde yetki belgesi, izlenebilirlik ve bilgilendirme

2026 yılında parasal sınırın 186.000 TL olarak uygulanması, tüketici uyuşmazlıklarında görevli merci ayrımını yeniden şekillendirmiş; bu eşik, başvuru stratejisinin ilk kontrol noktası haline gelmiştir. Buna paralel şekilde idari para cezalarının yeniden değerleme oranı esas alınarak artırılması, uyum ihlallerinin mali etkisini büyütmüştür. Bu dönemde özellikle e-ticaret, abonelikler, reklam uygulamaları ve satış sonrası hizmetlerde süreç tasarımı, kayıt/iz delili altyapısı ve iç denetim, yaptırım riskini azaltmada belirleyici olacaktır.