Senet Ödenmezse Ne Olur? (Türkiye’de Bono/Emre Muharrer Senet)

1) “Senet” derken hangi senetten bahsediyoruz?

Gündelik kullanımda “senet” çoğu zaman bono (emre yazılı senet) anlamına gelir. Bono, kambiyo senedidir ve ödenmediğinde alacaklıya hızlı icra yolları sağlar. (Çek ve poliçe ayrı senet türleridir; süreç ve yaptırımlar bazı noktalarda farklılaşır.)

2) Vade geldi, ödeme yapılmadı: Alacaklının önündeki pratik seçenekler

Alacaklı genelde şu yollardan birini seçer (bazı dosyalarda birlikte/ardışık ilerler):

A) Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi (en sık)

Alacaklı, senede dayanarak doğrudan icra dairesinde kambiyo takibi başlatır.

• Borçluya ödeme emri tebliğ edilir.
• Borçlunun kısa süreler içinde hareket etmesi gerekir (kambiyo takibinin “hızlı” olmasının sebebi budur).
• Takip devam ederse alacaklı haciz isteyebilir (banka hesapları, maaş, araç, taşınmaz vb. malvarlığına yönelik).

Pratik sonuç: Senet ödenmezse “en hızlı” ihtimal, icra takibi + haciz baskısıdır.

B) Genel haciz yolu ile icra / alacak davası

Senet kambiyo vasfı tartışmalıysa (ör. zorunlu unsurlarda ciddi sorun, imza inkârı ve delil problemleri, “teminat senedi” savunmasının güçlü olduğu senaryolar vb.), alacaklı bazen genel haciz veya alacak davası yoluna gider.
Bu yol genelde daha uzun sürer ama dosyanın niteliğine göre daha güvenli olabilir.

3) Masraf kalemleri: Borç büyür mü?

Ödenmeyen senette borç çoğu zaman şu kalemlerle büyür:

• Senet bedeli (asıl alacak)
• Faiz (senette faiz şartı varsa veya temerrüt faizi talep ediliyorsa; oran/başlangıç tarihi somut olaya göre değişir)
• İcra masrafları (harç, tebligat, dosya giderleri vb.)
• Vekâlet ücreti (takip/dava avukatla yürütülüyorsa)

4) Borçlu açısından riskler: “Ne olur?” sorusunun somut karşılığı

Ödenmediğinde borçlu taraf çoğunlukla şunlarla karşılaşır:

1. İcra takibi ve haciz işlemleri
   • Banka hesaplarına bloke/haciz
   • Maaş haczi
   • Araç/taşınmaz haczi ve satış süreci
2. Kredi ve ticari itibar etkisi
   • Bankacılık ilişkileri, risk kayıtları, ticari kredibilite pratikte olumsuz etkilenebilir.
3. Birden fazla sorumlu varsa onlar da hedef olur
   • Senette aval, ciranta veya birlikte borçluluk benzeri sorumluluk doğuran imzalar varsa alacaklı tahsil için bu kişilere de yönelebilir (senedin imza yapısına göre).

Önemli ayrım: “Karşılıksız çek”teki gibi otomatik cezaî süreç mantığı bonoda aynı şekilde işlemez. Bono daha çok icra–tahsil ekseninde ilerler; ceza sorumluluğu ancak somut olayın ayrıca suç oluşturması halinde gündeme gelir.

5) Borçlunun “hemen” kontrol etmesi gereken kritik noktalar

Ödeme yapılmamış bir senette borçlu (veya vekili) için ilk kontrol listesi şudur:

• Senedin kambiyo vasfı: Zorunlu unsurlar tam mı? (Bedel, vade, lehtar, düzenleme tarihi, imza vb.)
• İmza ve yetki: İmza gerçekten borçluya mı ait? Şirket adına imzaysa temsil yetkisi var mı?
• Vade ve zamanaşımı: Kambiyo senetlerinde zamanaşımı süreleri genel alacaklara göre daha kısa olabilir (bonoda vade tarihinden itibaren belirli süreler önemlidir).
• Temel ilişki savunmaları: Senet “teminat” amaçlı mı verildi? Bu iddia hangi yazılı delillerle güçlendirilebiliyor?
• İcra tebligatı tarihi: Süreler tebligatla başlar; tebligatın usulüne uygunluğu ayrıca kritik olabilir.

“Senet ödenmezse ne olur?” sorusunun pratik cevabı şudur: Alacaklı çoğu zaman hızlı bir şekilde kambiyo takibi başlatır; borçlu kısa süre içinde ödeme/itiraz stratejisini kuramazsa haciz aşamasına geçilir ve borç faiz–masraf–vekalet ücretiyle büyür. Bu nedenle asıl risk, “zamanı kaçırma” riskidir.